Το μηνολόγιο των Κυθήρων. Ένα μαγικό ταξίδι στις εποχές των Κυθήρων. Ανακαλύψτε το νησί της Αφροδίτης μέσα από τις μοναδικές αγροτικές παραδόσεις, την άγρια φύση και τα αυθεντικά τοπικά έθιμα. Μήνα με τον μήνα, βιώστε την παραδοσιακή αγροτική ζωή, από το χειμωνιάτικο λιομάζωμα μέχρι τα χρυσά καλοκαίρια στο Ιόνιο.
Ιανουάριος: Ο μήνας της αναμονής και της προετοιμασίας
Αγροτικά & περιβόλι: Βαθύ όργωμα στα χωράφια και λιπάνσεις με χωνεμένη κοπριά. Κλάδεμα των ελαιόδεντρων και των κληματαριών. Φύτεμα γυμνόριζων οπωροφόρων (κερασιές, βυσσινιές, ροδακινιές).
Συλλογή από τη φύση: Μάζεμα άγριων χόρτων (ραδίκια, ζοχοί) από τα βουνά μετά τις βροχές. Συλλογή ξύλων για το τζάκι.
Στο σπίτι & παραδόσεις: Επιδιορθώσεις αγροτικών εργαλείων και καθάρισμα/βάψιμο των κυψελών. Άρμεγμα των προβάτων που γεννούν και παρασκευή του πρώτου τυριού.
Η εμπειρία του μήνα: Πρωινό ξύπνημα για αγνάντι στον ορίζοντα — τις καθαρές χειμωνιάτικες μέρες φαίνεται ο Ψηλορείτης και η Μήλος. Κλείσιμο της μέρας με ζεστή ψαρόσουπα δίπλα στο αναμμένο τζάκι.
Φεβρουάριος: Ο "Κλαδευτής"
Αγροτικά & περιβόλι: Το μεγάλο κλάδεμα των αμπελιών (από την 1η Φλεβάρη, του Αγίου Τρύφωνα). Φύτεμα πατάτας, σβάρνισμα των χωραφιών και προετοιμασία για τα ανοιξιάτικα σιτηρά.
Συλλογή από τη φύση: Συλλογή άγριων μανιταριών στις ρεματιές (αν ο χειμώνας ήταν αρκετά υγρός) και των πρώτων αμυγδάλων.
Στο σπίτι & παραδόσεις: Καθαρισμός των μαντριών. Απόσταξη ή μεταγγίσεις στα κρασιά και συντήρηση της κοπριάς στους λάκκους.
Η εμπειρία του μήνα: Η "Καθαρά Δευτέρα" στα Κύθηρα με ντόπια εδέσματα και εξορμήσεις. Ένας μήνας ιδανικός για περισυλλογή, διάβασμα ή γράψιμο με θέα τα ανταριασμένα στενά.
Μάρτιος: Ο Βλάσταρος της Άνοιξης
Αγροτικά & περιβόλι: Σπορά ανοιξιάτικων (ρεβίθια, μπιζέλια) και κέντρωμα (μπόλιασμα) δέντρων όπως αμυγδαλιές και αχλαδιές. Ξελάκκωμα αμπελιών για να πάρουν αέρα οι ρίζες.
Συλλογή από τη φύση: Συλλογή άγριων σπαραγγιών και τσουκνίδας. Μάζεμα φασκόμηλου και τσαγιού του βουνού για αποξήρανση.
Στο σπίτι & παραδόσεις: Ασβέστωμα των αυλών και των πεζουλιών, καθαριότητα εν όψει του Πάσχα και της άνοιξης.
Η εμπειρία του μήνα: Οι πρώτες μεγάλες πεζοπορίες στα καταπράσινα μονοπάτια. Δοκιμή ντόπιου τυριού με τοπικό κρασί αργά το σούρουπο.
Απρίλιος: Ο Μήνας των Λουλουδιών
Αγροτικά & περιβόλι: Φύτεμα των καλοκαιρινών κηπευτικών (ντομάτες, μελιτζάνες, κολοκύθια, καρπούζια, πεπόνια). Ξεχορτάριασμα και βοτάνισμα των σπαρτών.
Συλλογή από τη φύση: Χαμομήλι στις πλαγιές και αγριολούλουδα. Η Κυθηραϊκή ύπαιθρος μετατρέπεται σε βοτανικό κήπο.
Στο σπίτι & παραδόσεις: Ετοιμασίες του Πάσχα. Ψήσιμο στα παξιμάδια και τα λαμπροκούλουρα. lamprokouloura (Easter bread rings).
Η εμπειρία του μήνα: Η κατανυκτική ατμόσφαιρα της Μεγάλης Εβδομάδας στα ξωκλήσια και η γιορτή του Αγίου Γεωργίου.
Μάιος: Το Πανηγύρι των Χρωμάτων
Αγροτικά & περιβόλι: Τα πρώτα ποτίσματα. Συλλογή των πρώτων κερασιών και φρούτων. Σκάψιμο των αμπελιών αν υπάρχει ανομβρία.
Συλλογή από τη φύση: σεμπρεβίβα! Το χαρακτηριστικό κίτρινο, αθάνατο λουλούδι των Κυθήρων ανθίζει τώρα στα απόκρημνα βράχια (κυρίως στη βραχονησίδα Χύτρα). Μάζεμα θυμαριού για τα μελίσσια.
Στο σπίτι & παραδόσεις: Πρωτομαγιάτικα στεφάνια. Φροντίδα των μελισσιών (τα Κύθηρα φημίζονται για το θυμαρίσιο μέλι τους).
Η εμπειρία του μήνα: 12 Μαΐου πανηγύρι του Οσίου Θεοδώρου (πολιούχου) και 21 Μαΐου γιορτή της Ένωσης των Επτανήσων. Οι πρώτες τολμηρές βουτιές και τσίπουρο με μεζέ στην πλατεία.
Ιούνιος: Ο Θεριστής
Αγροτικά & περιβόλι: Θέρος για το στάρι και το κριθάρι. Ατέλειωτο πότισμα στους μπαξέδες. Κορφολόγημα των αμπελιών.
Συλλογή από τη φύση: Μάζεμα κάππαρης από τα βράχια. Συλλογή βαλσαμόχορτου (σπαθόχορτου) και ρίγανης.
Στο σπίτι & παραδόσεις: Παρασκευή σπαθόλαδου (το βαλσαμόχορτο εμβαπτίζεται σε ελαιόλαδο και μένει στον ήλιο). Αναβίωση του εθίμου του Κλήδονα του Αϊ-Γιαννιού (φωτιές και ριζικάρια).
Η εμπειρία του μήνα: Ο αέρας μυρίζει θυμάρι. Βόλτες στα σοκάκια του Μυλοποτάμου και μπάνια σε ήσυχες ακρογιαλιές.
Ιούλιος: Στο κυμοθάλασσο
Αγροτικά & περιβόλι: Αλώνισμα σιταριού και κριθαριού (παραδοσιακά στα αλώνια, έπειτα στους νερόμυλους ή ανεμόμυλους για το περίφημο κυθηραϊκό αλεύρι). Ελαφρύ σκάψιμο γύρω από τις ελιές.
Συλλογή από τη φύση: Άγρια αχλαδάκια και τα πρώτα σύκα. Μάζεμα κρίταμου από τα βράχια πλάι στο κύμα για τουρσί.
Στο σπίτι & παραδόσεις: Αποξήρανση των βοτάνων σε σκιερά μέρη. Προετοιμασία γλυκών του κουταλιού.
Η εμπειρία του μήνα: Αναζήτηση δροσιάς κάτω από τα πλατάνια στον Μυλοπόταμο και βουτιές στα παγωμένα νερά του καταρράκτη της Φόνισσας.
Αύγουστος: Ο μήνας της αφθονίας και του τρύγου
Αγροτικά & περιβόλι: Ο τρύγος ξεκινάει στα πεδινά. Κοπή αγριόχορτων και προετοιμασία εδάφους για το φθινόπωρο.
Συλλογή από τη φύση: Φραγκόσυκα (θέλουν προσοχή στο καθάρισμα!), γλυκά σύκα, βατόμουρα.
Στο σπίτι & παραδόσεις: Πλύσιμο των βαρελιών. Άπλωμα σταφίδας στον ήλιο. Τα σπίτια είναι ανοιχτά, φιλοξενώντας συγγενείς και φίλους.
Η εμπειρία του μήνα: Δεκαπενταύγουστος, Γιορτή του Κρασιού στα Μητάτα, χοροί και αγνάντι στο Λιβυκό πέλαγος από το μοναστήρι της Αγίας Ελέσας (1η Αυγούστου).
Σεπτέμβριος: Τα τρυγοπατήματα
Αγροτικά & περιβόλι: Η κορύφωση του τρύγου και τα πατήματα στα λανά. Ξεκινάει το πρωθύστερο όργωμα και η σπορά.
Συλλογή από τη φύση: Μούστος, χαρούπια, φθινοπωρινά βατόμουρα.
Στο σπίτι & παραδόσεις: Παρασκευή μουσταλευριάς και ντόπιου πετιμεζιού. Φτιάξιμο τραχανά και πλιγουριού για τον χειμώνα (με κοπανισμένο ασπροσίταρο).
Η εμπειρία του μήνα: Πανηγύρι του Αγίου Μάμα στην Κομπονάδα (2 Σεπτεμβρίου) με ψητά και άφθονο κρασί. Στις 24 Σεπτεμβρίου η μεγάλη γιορτή της Παναγίας της Μυρτιδιώτισσας, προστάτιδας των Κυθήρων.
Οκτώβριος: Ο σποριάς και το νέο κρασί
Αγροτικά & περιβόλι: Το λιομάζωμα ξεκινά. Σπορά χειμωνιάτικων κηπευτικών (λάχανα, πράσα, σέλινο, άνηθος). Μαζεύονται τα χειμωνιάτικα αχλάδια.
Συλλογή από τη φύση: Κυδώνια, ρόδια, τα πρώτα μανιτάρια.
Στο σπίτι & παραδόσεις: Παρασκευή από "τσακιστές" (μάτσες) ελιές. Φτιάξιμο αγουρέλαιου. Στις 26 (Αγίου Δημητρίου) ανοίγουν τα βαρέλια για να δοκιμαστεί το φετινό κρασί (το ερυθρό Αρικαρά και το λευκό Πετρολανό).
Η εμπειρία του μήνα: Οι παραδοσιακές ενδυμασίες των μαθητών στην παρέλαση της 28ης Οκτωβρίου. Γευσιγνωσία του νέου κρασιού παρέα με μεζέδες.
Νοέμβριος: Το ευλογημένο λιομάζωμα
Αγροτικά & περιβόλι: Μαζική συλλογή ελιάς. Φύτευση βολβών (ζουμπούλια, κρινάκια) και οσπρίων. Η γη πρασινίζει ξανά από τις βροχές.
Συλλογή από τη φύση: Κούμαρα στα λαγκάδια. Μάζεμα άγριων ραδικιών από τα βουνά.
Στο σπίτι & παραδόσεις: Το φρέσκο ελαιόλαδο αποθηκεύεται. Προετοιμασία της φατουράδας (παραδοσιακό κυθηραϊκό λικέρ με βάση το τσίπουρο, κανέλα και γαρίφαλο) για τις γιορτές που έρχονται.
Η εμπειρία του μήνα: Οι νερόμυλοι γεμίζουν νερό και αρχίζουν να "τραγουδούν". Βράσιμο ραδικιών συνοδεία κατσικίσιου κρέατος και ντόπιου κρασιού μετά τις γιορτές των Ταξιαρχών και του Αγίου Μηνά.
Δεκέμβριος: Ανασυγκρότηση και θαλπωρή
Αγροτικά & περιβόλι: Ολοκληρώνεται το μάζεμα της ελιάς. Συλλογή εσπεριδοειδών (λεμόνια, μανταρίνια, πορτοκάλια). Καθαρισμός χωραφιών.
Συλλογή από τη φύση: Κλαδιά μυρτιάς και ελιάς για τους στολισμούς.
Στο σπίτι & παραδόσεις: Σκέπασμα των κυψελών. Ζυμώματα και Χριστουγεννιάτικα γλυκά με αγνό κυθηραϊκό θυμαρίσιο μέλι.
Η εμπειρία του μήνα: Αντισυμβατική, απόλυτη ηρεμία. Ζεστή ρακή δίπλα στο τζάκι που καίει ακατάπαυστα, απολαμβάνοντας τη "χειμερία νάρκη" του νησιού της Αφροδίτης μακριά από τη βοή του κόσμου.
